Ustrojstvo
Tematska područja i njihovi potpojmovnici definiraju dvostupanjsku hijerarijsku klasifikaciju termina Eurovoca. Oznake su:
-
- PODRUČJA: dvoznamenkasta oznaka s naslovom (npr.: 10 EUROPSKE ZAJEDNICE)
- POTPOJMOVNIK: četveroznamenkasta oznaka, prve dvije znamenke brojčane oznake označuju područje, s naslovom (npr. 1011 PRAVO ZAJEDNICE – kao potpojmovnik područja 10 EUROPSKE ZAJEDNICE )
Svaki se termin u pojmovniku koristi kao naziv samo jednog od više mogućih značenja. U svrhu točnog razumijevanja značenja koje termini predstavljaju Eurovoc ne dozvoljava njihovo višestruko uključivanje u sva područja kojima bi mogli pripadati i odabire se ono područje za koje se smatra da je korisnicima najprirodnije.
Nejednoznačnost termina koji po svom značenu pripadaju u više područja ili označuju različite sadržaje rješava se :
-
- raspodjelom istoznačnih termina po područjima tako da svaki pripadne samo jednom području
- oblikovanje novih termina iz postojećeg dodavanjem razlikovnih elemenata nejednoznačnom terminu, npr. rak -> rak (bolest) ; rak (životinja)
Broj istoznačnih termina ovisan je o jeziku. Za svaki se jezik među istoznačnim terminima jedan izabire kao preporučeni naziv pojma (deskriptor) a ostali dobivaju status nepreporučenih naziva istog pojma (nedeskriptori).
Za termine su definirani sljedeći odnosi po značenju (semantički odnosi):
- pripadnost termina potpojmovniku
- istovrijednost termina
- hijerarhijski odnos deskriptora
- srodnost deskriptora
1. Pripadnost termina potpojmovniku
Svaki termin, bez obzira na razinu svog položaja u strukturi pojmovnika i funkciju u njemu, pripada nekom od potpojmovnika. Kao oznaka potpojmovnika rabi se kratica PP (izvornik: MT - Microthesaurus).
2. Odnos istovrijednosti termina
Istovrijednost termina obuhvaća:
- prava sinonimija (identično značenje);
- bliska srodnost značenja (slično značenje);
- antonimija (suprotno značenje);
- inkluzija (značenje obuhvaćeno jednim ili više posebnih sadržaja deskriptoru pripadnih nedeskriptora - jer se ne upotrebljavaju često)
Kratice kojima se označavaju odnosi istovrijednosti su:
- UZ - uporabi za (izvornik: UF - Used for), oznaka odnosa istovrijednih deskriptora i nedeskriptora umjesto kojih se koristi
- U - Uporabi (izvornik: USE - Use), oznaka odnosa istovrijednih nedeskriptora s deskriptorom koji se umjesto njega koristi
3. Hijerarhijski odnos deskriptora
U oznakama ovih odnosa pod pojmom se podrazumijeva deskriptor koji mu je jednoznačno pridružen. Obuhvaća:
- ŠP - Širi pojam (izvornik: BT - Broader Term) - odnos među deskriptorima određenijeg i općenitijeg pojma
Najviši pojam - u ovom kontekstu podrazumijeva deskriptor pojma koji nema šireg pojma (izvornik: Top Term). Neki deskriptori u područjima 72 Zemljopis i 76 Međunarodne organizacije imaju više širih pojmova u skladu s višestrukim, geografskim i političkim, grupiranjem.
- UP - Uži pojam (izvornik: NT - Narrower Term) – odnos među deskriptorima općenitijeg s određenijim pojmovima
4. Odnos srodnosti (asocijativnost) deskriptora
U oznaci ovog odnosa pod pojmom se podrazumijeva deskriptor koji mu je jednoznačno pridružen.
Kraticom SP - Srodan pojam (izvornik: RT – Related term) označava se odnos srodnosti deskriptora koji mogu biti:
- uzrok i posljedica
- djelovanje ili sredstvo
- hijerarhija (posebno u slučajevima gdje, kako je objašnjeno u odjeljku 2, višestruka hijerarhija nije dopuštena; ovdje se, da bi se pomoglo korisniku, hijerarhijski odnosi koji nedostaju zamjenjuju asocijativnim odnosima)
- supostojanje
- slijed u vremenu ili prostoru
- sastavni elementi
- značajno obilježje
- objekt djelovanja, procesa ili discipline
- mjesto
- sličnost (u slučajevima gdje se dvije bliskoznačnice javljaju kao preporučeni nazivi)
- suprotnost
Bitne značajke odnosa srodnosti su:
- suprotnost
- nespojivost s hijerarhijskim odnosom (za hijerarhijski povezane pojmove nemože postojati srodnost i obrnuto)
Osim uspostavljenih odnosa među terminima u svrhu što boljeg opisivanja njihova značenja neki se deskriptori opremaju napomenama (oznaka kraticom N; izvornik: SN - Scope note) koje mogu sadržavati:
- definiciju/opis značenja
- uputu za upotrebu pri sadržajnome označivanju dokumenata ili oblikovanju upita.
Napomene su dijelom u svim jezicima jednake a po potrebi se u skladu s praksom pojedinog jezika i dopunavaju.
5. Posebna pravila
- Svi su deskriptori i nedeskriptori uglavnom u jednini. Množina se upotrebljava tamo gdje jednina ne odgovara uobičajenoj upotrebi. Kratice i akronimi imena tijela i organizacija koriste se kao deskriptori kad se procjenjuje da su bliži korisnicima nego li odgovarajući puni naziv koji se tada javlja u pojmovniku kao nedeskriptor.
- U okviru abecednog redoslijeda u prikazu termina vrijedi pravilo da:
- razmak i crtica imaju prednost pred slovima i brojkama
- apostrof i zarez se zanemaruju
-
Radi stabilnosti sustava, jednom uvedeni deskriptor nikad se više iz pojmovnika ne briše. Ako se iz pojmovnika miče pojam onda se njegov deskriptor i svi nedeskriptori stavljaju izvan upotrebe. Ukoliko za deskriptor izabiremo ili uvodimo bolji termin stari prelazi u nedeskriptore.
Time svaka nova verzija obuhvaća sve prethodne te se u radu uvijek koristi zadnja. - S obzirom na simetričnost odnosa srodnosti taj se odnos ne uspostavlja između pojmova hrvatskoga dodatka i pojmova Eurovoca jer bi se time narušio ustroj izvornog pojmovnika.
